همايش ملی پيشرفت های معماری سازمانی

صفحه اصلی / نهمین همایش پیشرفت‌های معماری سازمانی ایران

طراحی معماری اشتراک دانش پزشکی با حفظ حریم خصوصی مبتنی بر چارچوب TOGAF و فناوری یادگیری فدرال

نویسندگان :

محمد عباسی آذر¹ هادی نظری² علی طائی زاده³

1- دانشگاه قم 2- دانشگاه قم 3- دانشگاه قم

کلمات کلیدی :

معماری سازمانی،TOGAF،یادگیری فدرال،حفظ حریم خصوصی،داده‌های پزشکی،GDPR،اشتراک دانش

چکیده :

با گسترش رویکرد پزشکی دقیق، اشتراک‌گذاری دانش میان مراکز درمانی و پژوهشی به عاملی کلیدی در ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری بالینی تبدیل شده است. در این میان، تحلیل داده‌های حساس پزشکی ـ به‌ویژه داده‌های ژنومی بیماران ـ با چالش‌های جدی در زمینه حفظ حریم خصوصی و انطباق با مقررات حفاظت از داده‌ها مانندGDPR روبه‌رو است. این پژوهش با هدف رفع این چالش‌ها، چارچوبی معماری بر پایهTOGAF و فناوری یادگیری فدرال ارائه می‌دهد تا امکان تحلیل و اشتراک دانش پزشکی بدون انتقال داده‌های خام فراهم شود. در طراحی معماری پیشنهادی، تمامی فازهای چرخه توسعه معماری(ADM) از فاز مقدماتی تا مدیریت تغییرات به‌صورت نظام‌مند تبیین شده‌اند. همچنین در فاز معماری فناوری، با بهره‌گیری از مدل مرجع فنی (TRM)، لایه‌های زیرساخت، خدمات امنیتی، سرویس‌های ارتباطی و پلتفرم‌های پردازش توزیع‌شده طراحی گردیده‌اند تا هماهنگی میان اجزای فنی و الزامات حریم خصوصی تضمین شود. در این معماری، یادگیری فدرال به‌عنوان رویکردی غیرمتمرکز به کار گرفته شده است تا آموزش مدل‌های تحلیلی در سطح چند مرکز درمانی، بدون تبادل داده‌های شخصی، انجام پذیرد. نتایج ارزیابی نشان می‌دهد که معماری پیشنهادی ضمن حفظ محرمانگی و انطباق کامل با مقررات، از مقیاس‌پذیری بالا، قابلیت افزودن مراکز جدید و کارایی مطلوب در پردازش توزیع‌شده برخوردار است. همچنین، چالش‌هایی نظیر ناهمگونی داده‌ها، محدودیت‌های ارتباطی و نیاز به زیرساخت محاسباتی قدرتمند شناسایی و راهکارهای فنی و مدیریتی مناسب برای آنها ارائه شده است. در مجموع، این پژوهش نشان می‌دهد که ترکیب چارچوب TOGAF با اصول یادگیری فدرال می‌تواند مبنایی کارآمد برای توسعه سامانه‌های اشتراک دانش پزشکی فراهم آورد که در آن حفظ حریم خصوصی، انطباق قانونی و هم‌افزایی پژوهشی به‌طور هم‌زمان محقق می‌شود.